Цианокобаламин (В12 витамины)
Формасы һәм үзенчәлекләре
Бу продукт - кызыл кристалл яки кристалл порошок, иссез, тәмсез һәм көчле дымландыручы үзлекләргә ия. Суда яки этанолда аз эри, хлороформда яки эфирда эри алмый. Җылылыкка чыдам, ләкин оксидлаштыручы яки кайтаручы матдәләргә (мәсәлән, С витамины яки водород пероксиды һ.б.), авыр металл тозларына, көчле кислоталарга һәм көчле селтеләргә дучар булганда нәтиҗәсез булырга мөмкин.
Химик структура
В12 витамины - кобальт ионнарын үз эченә алган эквиоктафедраль кушылма. Аның үзәк структурасы - тоташкан дүрт пирролдан торган яссы коррин боҗрасы. В12 витамины молекулалары якынча 3 өлештән тора: дүрт N атомы һәм үзәк кобальт ионнары белән хилланган гурин боҗрасы; түбән дәрәҗәдәге (α) лигандларның В12 витамины молекулалары буларак N-7 атомнары һәм кобальт ионнары белән тоташкан 5,6-диметилбензимидазол (5,6-диметилбензимидазол, DMBI). Моннан тыш, DMBI фосфат төркемнәре аша аминопропанолга да тоташа, ә аминопропанол D пирролындагы пропион кислотасы ян чылбырына ковалент рәвештә тоташа; аденозил төркеме яки метил төркеме. Ул кобальт ионнары белән тоташып, В12 витамины молекулаларының өске (β) лигандын барлыкка китерә. Голин боҗрасы күчәрендәге өске химик китап төркеменнән аерылып торганда, В12 витамины матдәләренең төрле төрләре барлыкка килә. Гидроксил төркеме (-OH) глюлин боҗрасындагы кобальт ионына тоташып, гидроксикобаламин барлыкка китерә. Шулай ук, дезоксиаденозин (5'-дезоксиаденозил), метил (-CH3), цианид (-CN) һәм кобальт ионнары аденозин кобальтын җитештерү өчен тоташа. Амин (дезоксиаденозилкобаламин), метилкобаламин (метилкобаламин) һәм цианокобаламин (цианокобаламин). Табигатьтә микроорганизмнар тарафыннан биосинтезланган В12 витаминының соңгы формасы аденозин кобаламин (коэнзим В12), метилкобаламин һәм гидроксикобаламин. Ләкин, аларның үзлекләре бик тотрыклы булмаганлыктан, натрий цианиды В12 витаминының табигый формасын тотрыклырак цианокобаламинга әйләндерү өчен сәнәгать чистарту процессында ясалма рәвештә өстәлә.
Физиологик функция
Фолий кислотасын куллану тизлеген яхшыртыгыз, метионинны (югары цистеиннан синтезланган) һәм холинны фолий кислотасы белән синтезлагыз, прин һәм пиримидин җитештерү процессында метил кобаламин һәм коэнзим В12 кебек цианокобаламин прекурсорларын синтезлагыз, һәм күп мөһим кушылмаларның метилләшү процессында катнашыгыз. В12 витамины җитмәгәндә, метил тетрагидрофол кислотасыннан метил төркемнәрен күчерү активлыгы кими, фолий кислотасын куллануга яраксыз формага әйләндерә, бу фолий кислотасы җитмәүгә китерә. Нерв миелин кабыгының метаболизмын һәм функциясен саклагыз. В12 витамины җитмәү неврологик бозылуларга, умыртка баганасы дегенерациясенә китерергә мөмкин, ә химик китап җитди психик симптомнар китереп чыгарырга мөмкин. В12 витамины җитмәү периферик невритка китерергә мөмкин. Балаларда В12 витамины җитмәүнең башлангыч күренешләре - гадәти булмаган кәеф, акрын экспрессия, әкрен реакция һәм, ниһаять, анемиягә китерү. Эритроцитларның үсешен һәм өлгерүен стимуллаштырыгыз. Метилпропандиил коферменты А сукцинол коферменты А га әйләнә һәм трикарбон кислотасы циклында катнаша, анда сукцинил коферменты А гем синтезы белән бәйле. В12 витамины шулай ук дезоксинуклеин кислотасы (ДНК) синтезында, майлар, углеводлар һәм аксымнар метаболизмында катнаша һәм нуклеин кислоталары һәм аксымнар синтезын арттыра.
